Một trong những thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam là Mỹ với nhiều mặt hàng xuất khẩu quan trọng như thủy hải sản, gạo, hồ tiêu, cà phê, trái cây. Tuy nhiên, để nông sản Việt đặt chân được vào thị trường Mỹ thì cần đạt những tiêu chuẩn nhất định như đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm, đáp ứng mọi nguyên tắc xuất khẩu, kiểm soát theo chuỗi. Đó là những quy định nhập khẩu sản phẩm khắt khe của Mỹ, Việt Nam muốn xuất khẩu nông sản sang Mỹ cần đáp ứng được.
Cụ thể, các tiêu chuẩn xuất khẩu nông sản sang Mỹ bao gồm: Có đăng ký kèm xác nhận từ đơn vị đại diện nhập khẩu Mỹ: Theo luật hiện đại hóa an toàn vệ sinh thực phẩm của Mỹ, các đơn vị xuất khẩu thực phẩm Việt Nam 2 năm 1 lần phải sang Mỹ để tiến hành đăng ký lại cơ sở sản xuất, người đại diện ở Mỹ tại Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm FDA, cấp mã số mới. Có nhiều cơ sở sản xuất bị hủy mã số do không đăng ký lại, không đúng thủ tục. Năm 2017 FDA điều chỉnh luật hiện đại hóa a toàn vệ sinh thực phẩm, cụ thể doanh nghiệp Việt phải có đối tác nhập khẩu hoặc đại diện người nhận hàng phía Mỹ xác nhận đăng ký của cơ sở sản xuất. Bắt đầu từ ngày 30/5/2017, Đại diện phía Mỹ có trách nhiệm xác minh thực phẩm nhập khẩu đáp ứng đủ các điều kiện đăng ký lưu hành thực phẩm, đáp ứng đủ chỉ tiêu tiêu chuẩn an toàn hiện hành của Mỹ.
Đáp ứng mọi nguyên tắc xuất khẩu: Thủ tục đăng ký, có giấy chứng nhận xuất khẩu sang Mỹ chỉ là mã số cho phép FDA kiểm tra cơ sở sản xuất còn thực phẩm nhập khẩu vào Mỹ tiếp tục trải qua các kiểm tra về độ an toàn đánh giá quy trình thực hành sản xuất tốt hoặc thực hành nông nghiệp tốt của FDA. Trọng tâm điều chỉnh trong luật hiện đại hóa an toàn vệ sinh thực phẩm là sự thay đổi từ phản ứng với mối nguy hại sang phòng ngừa. Cố vấn chương trình thuận lợi hóa thương mại của Mỹ ở Việt Nam-ông Herb Cocharan cho hay, nguyên tắc quan trọng về quy định an toàn thực phẩm chính là phân tích mối nguy, bao gồm các tài liệu xác minh, dẫn chứng về việc tuân thủ quy trình HACCP của đơn vị xuất khẩu, đơn vị nhập khẩu. Cũng giống như ở Việt Nam thực phẩm nhập khẩu phải trải qua thủ tục công bố thực phẩm nhập khẩu thì ở Mỹ, thủ tục để có thể lưu hành sản phẩm cũng vô cùng quan trọng.
4 mối nguy quan trọng trong thực phẩm nông sản của Việt Nam thường gặp theo ông Herb Cocharan đề cập tới đó là: mối nguy về hóa học như thuốc trừ sâu, dư lượng thuốc, phóng xạ, độc tố tự nhiên, phụ gia, chất tạo màu, chất gây dị ứng thực phẩm; mối nguy về sinh học như vi khuẩn gây bệnh, ký sinh trùng; mối nguy vật lý như nhiễm bẩn kim loại, thủy tinh; mối nguy từ cố ý, vô tình như làm giả làm hàng kém chất lượng. Mỹ tiến hành đánh giá các mối nguy đó bằng việc kiểm tra khi hàng hóa nhập cảng, quy trình nuôi trồng, nguyên liệu, chế biến sản xuất đóng gói, dán nhãn, vận chuyển, điều kiện sản xuất, vệ sinh lao động. Nếu cơ sở sản xuất của Việt Nam vi phạm một trong bốn mối nguy trên thì FDA của Mỹ có thể tạm dừng số đăng ký của cơ sở sản xuất đó, cấm đưa sản phẩm vào Mỹ. Đây là quy định chung chưa áp dụng cho các sản phẩm từ cá, cá, nước trái cây.
Chuyên gia về chuỗi cung ứng và an toàn thực phẩm và an toàn thực phẩm thế giới-bà Nguyễn Kim Thanh cho biết, các tiêu chí về an toàn thực phẩm, giám sát chuỗi sản xuất từ nguyên liệu đầu vào chính là giấy thông hành để vào thị trường EU trong nhiều năm qua. Muốn bắt kịp, hội nhập với thế giới thì các nhà sản xuất Việt Nam cần đáp ứng và tuân thủ chặt chẽ quy trình sản xuất, thực hành nông nghiệp sạch từ đầu đến cuối chuỗi cung ứng cho tới khi sản phẩm nông sản tới tay người dùng.
Theo Thúy Thanh